Η Δραπετσώνα βρίσκεται στο δυτικό τμήμα του λιμανιού του Πειραιά και είναι επίσημα αναγνωρισμένος δήμος από το 1951. Πήρε το όνομά της από μία ρεματιά, μία χαράδρα της περιοχής, μάλλον από ναυτικούς της Σαλαμίνας που μιλούσαν αρβανίτικα

Το «ντράπε» σημαίνει ρέμα και το το «τσώνα» ήταν το όνομα του ιδιοκτήτη ολόκληρης της περιοχής. ‘Ετσι, αποκαλούσαν την τοποθεσία «ντράπε Τσώνα» και, τελικά, Δραπετσώνα. Στην περιοχή, από το 1909 και έως το 1993, λειτουργούσε το εργοστάσιο λιπασμάτων. Ακόμα, από το 1911 και μέχρι πριν από λίγα χρόνια, λειτουργούσε και το εργαστάσιο παραγωγής τσιμέντου.

Η περιοχή της Δραπετσώνας είναι κατεξοχήν προσφυγικός δήμος, αφού δέχτηκε αμέσως μετά τη μικρασιατική καταστροφή του 1922 ένα μεγάλο κύμα προσφύγων που γλίτωσε από τα χέρια των Τούρκων. Ανθρωποι ξεριζωμένοι, με οικογένειες διαλυμένες που μετρούσαν τους νεκρούς τους, αγωνίστηκαν κάτω από αντίξοες συνθήκες, όπως όλοι βεβαίως οι πρόσφυγες, και στάθηκαν στα πόδια τους με πολύ κόπο και θυσίες, γνωρίζοντας την ταπείνωση και πολλές φορές τον εξευτελισμό, όχι μόνο από το επίσημο κράτος, αλλά και από τους ντόπιους κατοίκους.

Χαρακτηριστικά είναι τα λόγια του Μικρασιάτη λαϊκού μας δημιουργού Γιάννη Παπαϊωάννου, στην αυτοβιογραφία του, για το πώς ο ίδιος βίωσε εκείνες τις τραγικές στιγμές της προσφυγιάς (Γιάννης Παπαϊωάννου, Ντόμπρα και σταράτα, εκδόσεις κάκτος): Οι πρόσφυγες στη συνέχεια βρήκαν ξύλα και καρφιά και έφτιαξαν παράγκες. «Κάθε καρφί του πίκρα και λυγμός, το ‘παιρνε αέρας και βροχή» γράφει ο Τάσος Λειβαδίτης.




Κατόπιν, στα μέσα της δεκαετίας του ’30, έγιναν οι προσφυγικές πολυκατοικίες και μοιράστηκαν στου κατοίκους μικρά διαμερίσματα _ όχι βέβαια πως τους έκαναν χάρη, είχε μεσολαβήσει η συνθήκη της Λωζάνης, που ανέφερε ότι οι περιουσίες των Ελλήνων της Μικράς Ασίας έπρεπε να ανταλλαγούν με τις περιουσίες που άφησαν οι Τούρκοι στην Ελλάδα, όπως επίσης έπρεπε να δοθεί στους πρόσφυγες αποζημώση ένα χρηματικό ποσό.

Ομως, το μεγαλύτερο μέρος των κτημάτων που άφησαν οι Τούρκοι καταπατήθηκε και ιδιοποιήθηκε από διάφορους επιτήδειους. Όσο για το χρηματικό ποσό που έπρεπε να καταβάλει η Τουρκία στην Ελλάδα για τους πρόσφυγες, ούτε λόγος να γίνεται…




Η ανταλλάξιμη περιουσία των Ελλήνων προσφύγων του 1922, βάσει της συνθήκης της Λωζάνης και των μεταγενέστερων πρωτοκόλλων, είχε αξία 101,5 εκ. χρυσές λίρες Αγγλίας, έναντι 12,5 χρυσών λιρών Αγγλίας περιουσία που άφησαν εδώ οι Τούρκοι πρόσφυγες.

Η τουρκική κυβέρνηση είχε υποχρέωση να καταβάλει το επιπλέον χρηματικό ποσό (περίπου 90 εκ. λίρες) στους ‘Ελληνες, το οποίο ποτέ δεν καταβλήθηκε διότι παρακρατήθηκε ως πολεμική αποζημίωση της Ελλάδας προς την Τουρκία. Οι πρόσφυγες, τελικά, ήταν οι μόνοι που πλήρωσαν το αντίτιμο της Μικρασιατικής καταστροφής...